የዘሐበሻ የዕለቱ ዜና እና የኢትዮጵዊያን አመለካከት

የጎሳኝነት ፖለቲካ የፖለቲካ ቁማርተኞች ምሽግ ነው! – ጠገናው ጎሹ

70 mins read
1

January 9, 2021

Iain Tylor ስለ አፍሪካ ፖለቲካ መሠረታዊ እውቀት በምታስጨብጠዋ ትንሽየ መጽሐፉ (African Politics: A Very short Introduction, 2018) ቅኝ ገዥ ሃይሎች አፍሪካን በመቀራመት ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ፍላጎታችውን (ጥቅማቸውን) ለማስፋፋትና ለማጠናከር ጥረት ባደረጉበት ዘመን ከቅኝ ተገዥዎች ሊያገጥማቸው የሚችለውን ተቃውሞና ጥቃት ለመከላከል ከተጠቀሙባቸው ስልቶች (ዘዴዎች) አንዱን “…..Communities were rigidly divided into tribes, and this fostered disunity as each community was formally made to exist separately from each other.” (ማህበረሰቦች ግትር በሆነ (መፈናፈኛ በሌለው) ሁኔታ በጎሳዎች እንዲከፋፈሉ ተደረጉ፤ ይህም እያንዳንዱን ማህበረሰብ በመደበኛነት ተነጣጥሎ እንዴኖር በማድረግ መለያየትን ይበልጥ አበረታታ) በማለት ይገልፀዋል።

ቅኝ ገዥ ሃይሎች ይህን ዘዴያቸውን (ስልታቸውን) የተሳካ ለማድረግ የተጠቀሙበት የለያይተህ ግዛው ፖለቲካ ጨዋታ የፈጠረላቸውን አጋጣሚ ተጠቅመው የራሳቸውን እኩይ የግል ወይም የቡድን ፍላጎትና ጥቅም እውን ለማድረግ ይቋምጡ የነበሩ የየአካባቢው ተወላጅ ልሂቃንን ሁኔታ ሲገልፅ ደግሞ “At the localized level indigenous elites deployed their newly strengthened power emanating from colonial authority to police their own communities.” (የየአካባቢው /የየቀየው ተወላጅና ኗሪ ልሂቃን ከቅኝ ግዛት ሥልጣን መንጭቶ በአዲስነት በመጠናከር ላይ የነበረውን ሃይላቸውን የገንዛ እራሰቸውን ማህበረሰቦች ለመቆጣጠር ተጠቀሙበት) ይላል።

የአፍሪካ ህዝቦች ከነፃነት በኋላም (post -independence) ያጋጠማቸውና እያጋጠማቸው ካሉት ፖለቲካዊ፣ኢኮኖሚያዊ ፣ማህበራዊ፣ ሥነ ልቦናዊና ሞራላዊ ፈተናዎች መካከል አንዱ ከዚሁ እኩይ የቅኝ ገዥነትና ተገዥነት ታሪክ ጋር የተያያዘ ነው ። ቅኝ ገዠ ሃይሎች ከነፃነት በፊት የቅኝ ተገዥ አገሮች ተወላጅ ልሂቃን ተብየዎችን የገንዛ እራሳቸውን ማህበረሰብ (ህዝብ) በጎሳ ማንነት እያለያዩ አብሮ እንዳይቆም ያደርጉላቸው ዘንድ የተጠቀሙበትን ሥልት ከነፃነት በኋላ በእጅ አዙር ቅኝ አገዛዝ (neo-colonialism) በመቀየር ወደ ሥልጣን የወጡና የሚወጡ የአፍሪካ መሪዎች በዚሁ “አዲስ” ሰንሰለት የተጠረነፉ መሆናቸውን አረጋግጠው ነው የወጡት ።

አፍሪካ ከመጀመሪያው የነፃነት ትግል ምዕራፍ (ከአገርነት ፖለቲካ ነፃነት) ወደ ሁለተኛው ማለትም ልኡላዊና ዴሞክራሲያዊ አገራትን እውን በማድረግ በህዝቦቿ መልካም ፈቃድና ትብብር የምትሰለጥን እና የምትበለፅግ አህጉረ-አፍሪካን እውን የማድረጉ የትግል ምዕራፍ ይበል በሚያሰኝ የስኬት ደረጃ ይቅርና ይበል በሚያሰኝ የሂደት ደረጃ ላይ ሳትደርስ ይኸውና የመቶኛ ዓመቷን ሁለተኛ አጋማሽ (እ.አ.አ1960ዎቹ እስከ አሁን) በማስቆጠር ላይ ትገኛለች ። ለዚህ አሳዛኝ ውድቀት ምክንያቶች ከሆኑት አንዱ በየጊዜው የለየለት የጠመንጃ አፈ ሙዝን ወይም የይስሙላ ምርጫን ወይም የጎሳ ማንነት ስሌት ፖለቲካ አጀንዳን ወይም ሥስቱንም እያቀናጁና ሲያስፈልጋቸውም ሃይማኖትን እያቀላቀሉ መንበረ ሥልጣን ላይ የተፈራረቁና የሚፈራረቁ ገዥ ግለሰቦች ወይም ቡድኖች የመሆኑን ግዙፍና መሪር እውነት ከቶ ማስተባበል አይቻልም። እናም መከረኛው የአፍሪካ ህዝብ ከቀኝ ገዥ ሃይሎች ያገኙትን እኩይ የጎሳ ማንነት የፖለቲካ ጨዋታን የሥልጣናቸው መወጣጫና ማጠናከሪያ በማድረግ በዴሞክራሲ፣ በነፃነትና በፍትህ ስም አጥብቀው እየደሰኮሩ (እየሰበኩ) መከራውንና ውርደቱን በሚያራዝሙበት የገንዛ እራሱ ባለጌ፣ ሙሰኛ ፣ ሸፍጠኛ ፣ ሴረኛና ጨካኝ ገዥ ቡድኖች እና ፖለቲከኞች ምክንያት ዴሞክራሲያዊትና ከምር የተባበረች አህጉረ -አፍሪካን እውን ለማድረግ ከግማሽ መቶ ክፍለ ዘመን በላይ በኋላም አልተሳካለትም። እውነተኛ ዴሞክራሲንና የህዝብ ብልፅግናን እውን ከማድረግ አንፃር ሳይሆን እጅግ አብዛኛው የአህጉሪቱ ህዝብ ከሚገኝበት ሁለንተናዊ ጉስቁልና አንፃር ይሻላሉ የሚባሉ እጅግ ጥቂት አገሮች የመኖራቸው እውነታ እንደተጠበቀ መሆኑ ሳይዘነጋ።

ይህ የፖለቲካ ነጋዴዎች አደገኛ ምሽግ የሆነው የጎሳ ማንነት አጥንት ስሌት ፖለቲካ ሊያስከትለው የሚችለው እጅግ ግዙፍና መሪር ሁለንተናዊ ውድቀት ምን ያህል አስከፊ እንደሆነ ለመገንዘብ በቋንቋ ፣ በሃይማኖታዊ እምነት እና በሌሎችም የጋራ እሴቶቹ የማይለያየውን የሶማሊያ ህዝብ ምን ያህል የመከራና የውርደት ሰለባ እንዳደረገው ልብ ማለት በቂ ነው። አዎ! በአንድ በኩል ለሦስት ቆራርጠው (የሞቃዲሾ ሶማሊያን ፣ ሶማሊ ላንድን እና ፑንትላንድን ) በሚገዙ የጎሳ ፖለቲካ ነጋዴ ገዥ ቡድኖች እና በሌላ በኩል ደግሞ ሃይማኖታዊ እምነትን ጨካኝ የፖለቲካ ንግድ ማስፈፀሚያ ሰይፍ አድርገው የመከራና የውርደት ዶፍ በሚያወርዱበት አሸባሪ ቡድኖች ዓመታትን ያስቆጠረውና አሁንም እያስቆጠረ ያለው የሶማሊያ ህዝብ ከበቂ በላይ ማስተማሪያ መሆን እንደነበረበትና አሁንም መሆን እንዳለበት መገንዘብ የማይችል ወይም የማይፈልግ ነፃነት፣ፍትህ ፣አብሮነት ፣ እኩልነትና የጋራ ብልፅግና ፈላጊ አፍሪካዊና ኢትዮጵያዊ ሰው የሚኖር አይመስለኝም።

በቅኝ ገዥዎች ተቀምሮና ሥራ ላይ ውሎ ከነፃነት (independence) በኋላም የአገሪቱ ተወላጆች (indigenous) የፖለቲካ ነጋዴ ገዥዎች ለሥልጣን መወጣጫነት፣ ማጠናከሪያነትና ማስጠበቂያነት የተጠቀሙበት የጎሳ አጥንት ስሌት ፖለቲካ በርዋንዳ ህዝብ ላይ ካስከተለው እጅግ መሪር የዘር ማፅዳት እልቂት ከምር ለመማርና በዚህ ይበቃ ዘንድ የሚችለውን ሁሉ ለማድረግ ፈቃደኛና ዝግጁ የማይሆን ሰው ካለ እራሱን ከምር መመርመር ይኖርበታል። አሁንም ሥልጣን ላይ ያሉት ፖለቲከኞች በሙዚየም የተቀመጠ የአንገት በላይ ቅሬተ አካልንና ከዚሁ ዘር ተኮር እልቂት (genocidal tragedy) ጋር የተያያዙ ትርክቶችን መንበረ ሥልጣናቸው ደህንነት የማይሰማው መስሎ በተሰማቸው ቁጥር ቦግና ብልጭ በማድረግ የሚጠቀሙ አምባ ገነኖች የመሆናቸው አሳዛኝና መሪር ሃቅ ለማስተባበል መሞከርም ትክክል አይሆንም። አስከፊ ታሪኮቻችን እንዳይደገሙ ከምር የምንፈልግ ከሆን እስከዚህ ድረስ ነው በግልፅና በቀጥታ መነጋገር ያለብን።

ዘርን ፣ ሃይማኖትንና ጠመንጃን በፖለቲካ መሣሪያነት እያቀላቀሉ በመጠቀም ሥልጣን ላይ የወጡ የሱዳን የፖለቲካ ነጋዴ ገዥዎች መሠረታዊ ችግሩ የየራሱ መለያ የሆነው ማንነቱ ሳይገሰስ ተከብሮና ተከባብሮ ለመኖር የሚያስችለው ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እንጅ የቆዳ ቀለሙ፣የጎሳ ማንነቱና የሚያምንበት ሃይማኖት ያልሆነውን የሱዳን ህዝብ ሱዳንና ደቡብ ሱዳን በሚል እንዲከፈል በማድረግ ከእራሳቸው አልፎ አካባቢውን የውጭ ሃይሎች መራኮቻ አድርገውታል። በጋራ ተጨቁነናል በሚል “የነፃ አገር” ገዥዎች የሆኑት ደቡብ ሱዳናዊያን ደግሞ የየጎሳቸውን ክር (ገመድ) እየመዘዙ እርስ በርሳቸው ከመጠዛጠዝ አልፈው ለእራሱም ጤና የሌለውን የጎረቤት አካባቢ ተጨማሪ ጤና እየነሱት ቀጥለዋል።

እንደ የኛዎቹ በህገ መንግሥት ደረጃ አለመደንገጋቸው በአንፃራዊነት የተሻሉ መሆናቸው ባይካድም አምባገነን አገዛዛቸውን ገደብ በሌለው ሁኔታ ለማስቀጠል የጎሳ ማንነት ፖለቲካን ጨምሮ ማነኛውንም ስልት ከመጠቀም ወደ ኋላ የማይሉት የኡጋንዳ መሪዎች የጎሳ ፖለቲካን እንፀየፋለን ሲሉን “ምነው የእኛ በሆናችሁ” ለማለት የሚቃጣን ከሆነ ከምር እራሳችንን መመርመር ይኖርብናል።

በብዙሃንና አናሳ ጎሳ (majority and minority ethnic group) ማንነት አጥንት ስሌት በሚያካሄዱት ምርጫ ተብየ ወቅት ደም እያፋሰሱ እና መንበረ ሥልጣኑንም በዚያው ስሌት መሠረት እየተከፋፈሉ የየትኛውም ጎሳ አባል የሆነው አብዛኛው ህዝብ ከጉስቁልና ህይወት እንዳይላቀቅ ማድረጋቸው እንዳለ ሆኖ የኦሮሙማ (የኦነግ) ሃይሎችን በግዛታቸው እንዲሰለጥኑ የፈቀዱ (የሚደግፉ) የኬንያ ገዥዎችም “የጎሳ ፖለቲካን እንፀየፋለን” ሲሉን “ምነው እንደ ደንቆሮ ቆጠራችሁን ከማለት ይልቅ ምነው የእናንተ ቢያደርገን ኖሮ” የምንል ከሆነ ሳይብስብን ሊረዳን ወደ ሚችል ሰው (ካለ) መሄድ ይኖርብናል።

እ.አ.አ እስከ 1977 የፈረንሳይ ትንሽየ የወደብ ግዛት ሆና የቆየችውና “ነፃ አገር” ነሺ ከተባለች በኋላም ህልውናዋ በቀድሞ ቅኝ ገዥዋ ወታደራዊ ድጋፍና ከወደብ እና ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ ለብዙ አገራት በምታከራየው ወታደራዊ ጣቢያ በሚገኝ ገቢ የተመሠረተው የጅብቲ ገዥዎችም በአፋርና በኢሳ የጎሳ ማንነት ፖለቲካ ጨዋታ አይጫወቱም ብሎ የሚያስብ ካለ የአፍሪካ ቀንድን ፖለቲካ ጨርሶ አያውቀውምና የፖለቲካ ሀ ሁ ግድ ይለዋል።

ኢትዮጵያን በጎሳ ፖለቲካ ሸንሽነው የመቶ ዓመት የቤት ሥራ ይሠሩለት ዘንድ አሳድጎ፣ አሰልጥኖና በመጨረሻም የአራት ኪሎ ቤተ መንግሥትን እንዲቆጣጠሩ ያደረገው የኤርትራው ፕረዝደን ኢሳያስ አፈወርቂ (“ኢሱ”) ስለ ጎሳ ፖለቲካ ጎጅነት የሚነግረን እውነትም የጎሳ ፖለቲካ ለዴሞክራሲና ለአገር አንድነት ፀር ነው ከሚል እውነተኛ እምነት ሳይሆን ይህ ጥያቄ ኤርትራም ውስጥ ሊነሳ ስለሚችልና በእድሜ ልክ የአምባገነንነት ሥልጣኑ ላይ ሥጋት ስለሚፈጥርበት መሆኑን ለማስተባበል የሚቃጣው ሰው ካለ የኤርትራንና የኢትዮጵያን ፖለቲካ እና ፖለቲከኞች እኩይ ባህሪና ፍላጎት ጨርሶ የማያውቅ መሆን አለበት።

የአፍሪካን ህዝብ በጎ የጋራ ራዕይ (Pan Africanism) በተግባር እውን ለማድረግ መተኪያ የሌለው መሣሪያ ይሆናል በሚል ከዛሬ 57 ዓመታት (እ.አ.አ 1963) የተመሠረተው የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ( OAU) እና እ.አ.አ በ1999 የአውሮጳ ህብረትን በሞዴልነት ወስዶ The Sirte (Libya) Declaration) በሚል ስምምነት የአፍሪካ ህብረት (African Union) በተሰኘ ስያሜ የተሰየመው አህጉራዊ ድርጅት ካለንበት የ21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ሁለንተናዊ የለውጥ እይታና ግሥጋሴ አንፃር ምን ያህልና እስከምን ውጤታማ ሆኗል? ለሚለው ፈታኝ ጥያቄ እንኳን በአጥጋቢነት ይበል በሚያሰኝ ሁኔታም መልስ መስጠት የሚቻል አይመስለኝም። መቸም የችግሮቻችንን መሠረታዊ ምክንያቶች በግልፅ፣ በቀጥታና ሂሳዊ በሆነ ይዘትና አቀራረብ ከመረዳትና ተመጣጣኝ የመፍትሄ መንገድ ከመፈለግ ይልቅ በግልብና ስሜታዊነት በሚንጠው አስተሳሰብና አካሄድ እየተጠመድን ተቸግረን ነው እንጅ የዚህ ዋነኛው ምክንያት ግልፅና ግልፅ ነው። በእያንዳንዱ አገር መንበረ ሥልጣን ላይ የተቀመጡና በዴሞክራሲ ስም የሚነግዱ ገዥ ግለሰቦች ወይም ቡድኖች የሁለተኛውን የነፃነት ምእራፍ ማለትም የዴሞከራሲያዊ ሥርዓት ሽግግርና ምሥረታን እውን ለማድረግ እንዳይቻል የማድረጋቸው ውድቀት የተፈጥሮም ሆነ እንደ የችሎታው ሠርቶ ለማደር የሚችል የሰው ሃይል ደሃ ያልሆነውን የአፍሪካን ህዝብ የሁለንተናዊ ጉስቁልና መናኸሪያ ያደረገው መሆኑን ለማስተባበል ከቶ የሚቻል አይደለም።

አዎ! ነገረ ስራችን ሁሉ በእለታዊ ህልውና እና ከክስተቶች ጋር ልክ በሌለው የስሜታዊነት ፈረስ የመጋለብ ክፉ ልማድ በመጠመዱ ምክንያት እንኳን አህጉራዊውን የአገራችንም ጉዳይ ስፋትና ጥልቀት ባለው አኳኋን የመረዳት እና ዘላቂነት ያለው የመፍትሄ ሃሳብ የማመንጨት ወኔው ሲያጥረን ሰንካላ ሰበብ መደርደር ስለሚቀናን ነው እንጅ ከግማሽ መቶ ክፍለ ዘመን በላይ ህልውና ያለው ድርጅት (OAU/AU) አሁንም የየእራሳቸውን ንፁሃን ዜጎች ያዋጣናል በሚሉት እኩይ ዘዴ ሁሉ እየተጠቀሙ መከራና ውርደት የሚያስቆጥሩ መሪ ተብየዎች ክለብ ሆኖ መቀጠሉን ጨርሶ ማስተባበል የሚቻል አይደለም።

በዚህ አስተያየቴ ላይ “እንዴት ምንም የታየና የሚታይ ለውጥ የለም ይባላል?” የሚል የመገረም አይነት ጥያቄ የሚያነሱ ወገኖች እንደሚኖሩ እረዳለሁ ። ጥያቄውም እንደ ጥያቄነቱ ተገቢ መሆኑን እገነዘባለሁ። ለዚህ ያለኝ መልስ ግልፅና አጭር ነው። አዎ! ለውጥማ እንኳን በሰብአዊ ፍጡር መስተጋብራዊ ግንኙነት ሂደት ውስጥ ህይወት አልባ (ግዑዝ) በሆነው አካልም ውስጥም መኖር ያለበት የገሃዱ ዓለም እውነታ ነውና ፍፁማዊ ቆሞ ቀር ብሎ ነገር ከቶ የለም። ጥያቄው ምን ዓይነት ለውጥ ? ለማንና በማን ? እንዴትና ወደ የት ? ከመቸ እስከ መቸ? በምን አይነት መለኪያ(መመዘኛ)? ከዚያስ? የሚል እንጅ ጨርሶ ለውጥ የሚባል የለም ወይም አለ የሚል የጉንጭ አልፋ ክርክር ጉዳይ አይደለም። ክርክሩ ጥቂቶችን ከመጠን በላይ አጥግቦ ብዙሃኑን በድህነት አረንቋ ውስጥ የሚዘፍቅ፣ እጅግ ብዙሃኑ ህዝብ የድንቁርና እና የጤና እጦት ሰለባ በሆነበት አገር ውስጥ የልማትና የሥልጣኔ ትርክት የሚተርክ ፣ ሲመቸው የጎሳ ፖለቲካ ሲያሻው ደግሞ የሃይማኖት ሰይፍን እየመዘዘና እያተራመሰ ስለ ህዝቦች አንድነትና እኩልነት የሚሰብክ፣ ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብትን እያጎሳቆለ ልማትና ሰላም በሚል በመከረኛ ህዝብ ላይ የሚሳለቅ፣ የልማትና የሰላም ሁሉ ወሳኝ ግብአት ሊሆን የሚችል እምቅ እውቀትና ክህሎት ያለውን ትውልድ መንበረ ሥልጣኔን ተጋፋህ በሚል የቁምና የመቃብር ሙት የሚያደርግ ፣ወዘተ ገዥ ቡድንና አሽቃባጭ ልሂቅ ተብየ የተሰባሰበበት አህጉራዊ ህብረት በምን ተአምር የህዝቦችን የረጅም ጊዜ ራዕይ እውን ለማድረግ እንደሚችል ለማሳመንና ለማመን በእጅጉ ያስቸግራል።

Iain Tylor ችግሩ የዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እጦት እንጅ የጎሳና የቋንቋ ልዩነት ያልሆነውን የአፍሪካ ህዝብ የገንዛ እራሱ ልሂቃን ተብየዎች የእኩይ ፍላጎታቸውና ጥቅማቸው ማስገኛና ማስጠበቂያ ያደረጉበትን ሁኔታ እንደሚከተለው ይገልፃዋል ።

“Identity by itself is not problematic. It is possible-indeed usual- to prefer to associate with like-minded people, and this does not mean that one is antagonistic to other groups. The problem of identity politics in Africa is the way its more negative manifestations, primarily tribalism and sectarianism, are exploited by actors for material gains and political support. …………… . A complicating factor in the African situation, however, is the weakness of reliable institutions to control and minimize antagonistic politics along identity lines and legacy of colonialism, which very much entrenched a rather static vision of tribes which became easily manipulated by predatory elites.” (ማንነት በእራሱ ችግር ያለበት አይደለም ። በእውነቱ በሃሳብ ከሚስማሙ (ከሚመሳሰሉ) ሰዎች ጋር እራስን ማቀራረብ ወይም ማዛመድ ሊሆን የሚችልና የተለመደ በመሆኑ አንዱ የሌሎች ቡድኖች ተፃራሪ ነው ማለት ሊሆን አይችልም ። በአፍሪካ ውስጥ የማንነት ፖለቲካ ችግር በዋናነት አሉታዊ የሆኑ መገለጫዋቹ ማለትም ጎሰኝነትና ጎጠኝነት የተዋንያኑ (የፖለቲካ ልሂቃኑ ) የማተሪያል ጥቅም እና የፖለቲካ ድጋፍ ማስገኛ መደረጋቸው ነው። ይልቁንም የአፍሪካ ሁኔታ ወስብስብ የሆነበት ምክንያት ከቅኝ ግዛት ውርስና ሥር ከሰደደ ግትር የጎሳ እይታ ጋር የተያያዘን የተፃራሪነት ፖለቲካ ለመቆጣጠርና ለመቀነስ የሚያስችሉ አስተማማኝ ተቋማት ያለመኖራቸውን ድክመት ጨቋኝና በዝባዥ ልሂቃን በቀላሉ እንዲጠቀሙበት ማስቻሉ ነው) ።

የአፍሪካ መሪዎችና ፖለቲከኞች ለመንበረ ሥልጣን ያበቃናል በሚል እሳቤ እና ሥልጣን ላይ ከወጡም በኋላ ሥልጣናቸውን ለማጠናከርና ለማስጠበቅ የጎሳ ማንነት ፖለቲካን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሚጠቀሙበት መሆኑን ለማወቅ በመሬት ላይ ተዘርግቶ ከሚነበበው እውነታ በላይ የተለየ ምርምር ፈፅሞ አይጠይቅም። ይህ የፖለቲካ ጨዋታ በቂ መስሎ አልሰማቸው ሲል ደግሞ ለአደገኛ ስሜት ሰለባነት የሚዳረገውን ሃይማኖታዊ እምነት ይጨምሩበትና በድንቁርና አደንዝዘው የሚገዙት መከረኛ ህዝብ ትርምስ ውስጥ በመግባት እራሱን በእራሱ ከጎዳና ከገደለ በኋላ ህግ መንግሥት ለማስከበርና የህዝብን ደህንነት ለማስጠበቅ በሚል አዋጅ በማወጅ ለሥልጣናቸው ሥጋት ናቸው ያሏቸውን እያሳደዱ “እኛን ያያችሁ ተቀጡ” በማሰኘት በዚያ የግፍ አገዛዝ መንበራቸው ላይ ተደላድለው ይቀመጣሉ።

እናም ለዚህ ነው የባለጌና ጨካኝ ገዥ ቡድኖችና ግብረ በላዎቻቸው ዋነኛ የፖለቲካ ንግድ ምሽግ የሆነው የጎሳ ማንነት አጥንት ስሌት ፖለቲካ አስተሳሰብና አሠራር እስካልፈረሰ ድረስ በተለይ የእናት ምድር ኢትዮጵያና በአጠቃላይ ደግሞ እጅግ አብዛኛው የአህጉረ – አፍሪካ ህዝብ ነፃነትን፣ፍትህን፣ዴሞክራሲያዊና ሰብአዊ መብትን ፣ እኩልነትን፣ሰላምንና ልማትን እውን ለማድረግና ለማጣጣም ፈፅሞ አይቻለውም ብሎ መከራከር ብቻ ሳይሆን ከምር መታገል ከፖለቲካም ሆነ ከሞራል አንፃር አማራጭ የሌለው መንገድ ነው ማለት ትክክል የሚሆነው።

የእኛን በተለይ አስከፊ ያደረገው ለአፍሪካ ብቻ ሳይሆን በመላው ዓለም ለሚገኙ ጥቁር ህዝቦች የነፃነትና የአንድነት ምሳሌ ሆና የምትጠቀስን አገር የዴሞክራሲና የብልፅግና ተምሳሌት ከማድረግ ይልቅ የጎሳ/የመንደር/የቋንቋ አጥንት ስሌት ፖለቲካን በህገ መንግሥት ደንግገንና በሥርዓተ መንግሥትነት አዋቅረን ችግሩ የዴሞክራሲ እጦት እንጅ በአብሮነት መኖር ያልሆነውን ህዝብ ይኸውና ለሦስት አሥርተ ዓመታት የቁምና የመቃብር ሙት እየሆነ እንዲቀጥል የማድረጋችን እጅግ አስከፊ የፖለቲካ ታሪካ ነው ።

የዛሬ ሁለት ዓመት ተኩል የተገኘውን ወርቃማ የመሠረታዊ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለውጥ እድል (አጋጣሚ) አስቀድሞ በተደራጀ ፣ በተዘጋጀና በዜግነት ላይ በተመሠረተ ዴሞክራሲያዊ ሃይል (ድርጅት) ተቀብለን ሥራ ላይ ለማዋል ባለመቻላችን ምክንያት እድሉን እጃቸው ለሩብ መቶ ክፍለ ዘመን በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ በንፁሃን ዜጎች የቁም ስቃይ የግፍ ግድያ ወንጀል ለተዘፈቀ ሸፍጠኛና ሴረኛ ኢህአዴጋዊያን (ለአሁኖቹ ብልፅግናዊያን) አሳልፈን በመስጠታችን ማንነትን መሠረት አድርጎ የወረደውንና እየወረደ ያለውን የመከራ ዶፍ የምንገልፅበት ቃል (ቋንቋ) ለማግኘት ተቸግረን ሃዘናችን ሁሉ እጅግ አስቸጋሪና ድብልቅልቁ የወጣ ሆኗል።

የምሽጉ ዋነኛ ቀያሾችና የበላይ ተቆጣጣሪዎች የነበሩት የህወሃት መሪዎች ለዘመናት ያደረሱት መከራና ውርደት አልበቃ ብሏቸው አሁን በቅርቡ የለኮሱት የእብሪት ጦርነት መልሶ አከርካሪያቸውን ሲሰብራቸው ማየትን የማይፈልግ ነፃነትና ፍትህን ፈላጊ የአገሬ ሰው የሚኖር አይመስለኝም ። ይህ ግን ለዘመናት የዘለቀውንና አሁንም የቀጠለውን ህወሃት/ኦነግ ሠራሽ የፖለቲካ ንግድ ምሽግ የሙጥኝ ያሉትን ተረኛ ኦዴፓ/ኦሮሙማ /ብልፅግናዎችን ትክክለኛ ወይም ከደሙ ነፃ ከቶ ሊያደርጋቸው አይችልም። እንዲያደርጋቸው ሊፈቀድላቸውም አይገባም። በተረኝነት በነባሩ ምሽግ ውስጥ መሽጎ በህዝብ ላይ የመከራና የውርደት ዶፍ እያወረዱ የህወሃት መሪዎችንና ተከታይ ባለሥልጣኖቻቸውን በጦርነት በማሸነፍ፣ በቁጥጥር ሥር በማዋልና በመግደል እውን የሚሆን እውነተኛ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ይኖራል ብሎ እንኳን ማመን ማሰብም ጨርሶ አይቻልም።

እንደ ማነኛውም ፍፁም ሊሆን እንደማይችልና ሲሠራ ሊሳሳት እንደሚችል ሰብአዊ ፍጡር ካልሆነ ሌላ ምንም አይነት ሃበሳ (ወንጀል) የሌለባቸውንና ይልቁንም ለዜጎቿ ሁሉ የምትመች ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ እውን ትሆን ዘንድ ለዓመታትና በተደጋጋሚ በግፈኛ ገዥዎች እጅ ላይ በመውደቅ ግዙፍና መሪር ዋጋ የከፈሉትን እስከንድር ነጋንና የትግል ባልደረቦችን እና ሌሎች በርካታ ንፁሃን ኢትዮጵያዊያንን በየ እሥር ቤቱ አጉሮ “ህወሃትን ደምስሻለሁና አሜን ብላችሁ ተከተሉኝ” አይነት ርካሽ የፖለቲካ ጨዋታ ጨርሶ ተቀባይነት ሊኖረው አይገባም።

ትክክለኛው የመፍትሄ ፍኖት ንፁሃን የህሊና እሥረኞችን ከይቅርታ ጋር ፈትቶ ሁሉም ባለድርሻ አካላት የሚሳተፉበት አገራዊ ምክክር ማካሄድ እና ከዚሁ በሚመነጭ የሽግግር ሃሳብና እቅድ መሠረት የሚበጀውን በማድረግ የርካሽና አደገኛ የፖለቲካ ምሽግ የሆነውን ህገ መንግሥትና ሥርዓተ መንግሥት አፍርሶ ወደ ትክክለኛው የዴሞክራሲ ሥርዓት የሚደረገውን ጉዙ ነገ ሳይሆን ዛሬውኑ መጀመር ነው። ይህን ለማድረግ ግን እጅግ የተለየ (extraordinary) የዴሞክራሲና የአገር ወዳድነት አርበኝነትን ይጠይቃል ። የአሁኖቹ መሪዎችና ፖለቲከኞች ይህን እድል በአግባቡና ሳይዘገይ ከተጠቀሙበት ያለፈውን ሁሉ መርሳት ባይቻልም ለአገር (ለህዝብ) ሲባል ይቅር ተባብሎ በጋራ ወደ ፊት መገስገስ የማይቻልበት ምክንያት አይኖርም።

ይህ ሳይሆን ቀርቶ ኦዴፓዊያን/ኦሮሙማዊያን/ብልፅግናዊያን “ከበሰበሰውና ከከረፋው የፖለቲካ ንግድ ምሽግ የሚለየን የለም” ካሉ የሚኖረው ምርጫ ሁለት ነው። በሰላማዊ ህዝባዊ ትግል የበሰበሰና የከረፋ የፖለቲካ ምሽጋቸውን አፈራርሶ ለዜጎቿ ሁሉ የምትመች ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን እውን ማድረግ ወይንም የእነርሱን የመከራና የውርደት ቀንበር ተሸክሞ የቁምና የመቃብር ሙት እየሆኑ መቀጠል።

የመጀመሪያው (በጎው ምርጫ) እውን እንዲሆን እየተመኘሁ አበቃሁ!

1 Comment

  1. እርስዎ ባቀረብዋቸው ሀሳቦች እስማማለሁ፣ በተለይም የእኛና ፣የነእርሱ በሚለው የጎሣና የወንዜ ልጅ ልክፍት አፍሪካዊያንን አዳክሞ ለእጅ አዙር ቅኝ ገዥዎች የተመቹ የመንደር ‘መንግስታትን ‘ በመመስረት እንደ ልብ ለመጋለብ ምዕራቡ አለም በእርዳታና በልማት ትብብር ስም በሚያደርግ ላይ ካሉት ፀሀይ ከሞቀውና ሀገር ያወቀው ክፉ ስራ አንፃር ። እንደኔ ግን ይህን የህገመንግስት ማርቀቅ ወሳኝ ስራ፣ ልክ ወያኔ እንዳድረገው፣ከየመንደሩ ብልፅግና ዛሬ የራሱን ስዎች ስብስቦ አሁኑኑ ያከናውነው ? ወይስ ይኽም ጉዳይ የምርጫ ክርክሩ አንዱና ምንአልባትም ዋነኛ ጉዳይ ሆኖ ውድድር ይደረግበትና ህዝብ የሚቀበለውና ድምፁን የስጠው ፓርቲ (mandated party) በህግ ባለሙያዎች አስጠንቶ ከተለያዪ አማራጮች ጋር ለህዝብ ለውሳኔ ህዝብ ያቅረበው ? የሚለው ወሳኝ ጉዳይ ይመስለኛል። እኔ የርስዎ ነጥብ ከዴሞክራሲያዊ መርህ አንፃር ፣ ትክክለኛና ተገቢ ቢሆንም ከተግባራዊነት ( from a pragmatic point of view) ግን ጉዳዩ ‘ምን አይነት ህገ መንግስታዊ ስርአት ለኢትዮጵያ? ‘ የሚለው የምርጫ ክርክር አንድ አጀንዳ እስከሆነ ድረስ ጉዳዩ ከምርጫ በኽዋላ ቢሆን ይሻላል ባይ ነኝ።

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.